Słownik AI
Wszystkie pojęcia AI po ludzku — bez żargonu. Wpisz, czego szukasz.
AGI
Hipotetyczna „ogólna" AI, dorównująca człowiekowi w każdej dziedzinie. Jeszcze nie istnieje.
AI (sztuczna inteligencja)
Programy, które wykonują zadania kojarzone z ludzką inteligencją — rozumieją język, generują tekst, obraz, dźwięk.
API
Sposób, w jaki programy łączą się z modelem AI — „wtyczka" do budowania własnych aplikacji.
Agent
AI, która nie tylko odpowiada, ale działa: planuje kroki, używa narzędzi i wykonuje zadania samodzielnie.
Benchmark
Standardowy test, którym porównuje się modele (np. w matematyce czy kodowaniu).
Chain-of-thought
Technika, w której model „myśli na głos" krok po kroku — daje lepsze odpowiedzi na trudne zadania.
Chatbot
Program prowadzący rozmowę tekstową. ChatGPT to chatbot oparty na dużym modelu językowym.
Deepfake
Spreparowane materiały (zdjęcia, wideo, głos) wygenerowane przez AI, udające prawdziwe.
Diffusion
Technika generowania obrazów: model „odszumia" losowy szum, aż powstanie obraz. Stoi za Midjourney i Stable Diffusion.
Embedding
Zamiana tekstu na liczby, dzięki czemu AI rozumie znaczenie i podobieństwo słów. Podstawa wyszukiwania i RAG.
Few-shot
Podanie modelowi kilku przykładów w prompcie, żeby pokazać, jak ma odpowiedzieć.
Fine-tuning
Doszkolenie gotowego modelu na własnych danych, by lepiej radził sobie z konkretnym zadaniem.
Function calling
Zdolność modelu do wywoływania zewnętrznych funkcji/narzędzi (np. pobrania pogody, wysłania maila).
Generatywna AI
AI, która tworzy nowe treści (tekst, obraz, wideo, muzykę), a nie tylko klasyfikuje istniejące.
Guardrails
Zabezpieczenia ograniczające, co model może powiedzieć lub zrobić.
Halucynacja
Sytuacja, gdy model z przekonaniem podaje nieprawdę — wymyśloną datę, cytat, źródło. Dlatego weryfikuj fakty.
Inference
Moment, w którym model generuje odpowiedź na Twoje zapytanie (w odróżnieniu od treningu).
Jailbreak
Próba obejścia zabezpieczeń modelu sprytnie skonstruowanym promptem.
Kontekst (okno kontekstu)
Ile tekstu model „widzi" naraz. Większe okno = możesz wkleić dłuższe dokumenty.
LLM (duży model językowy)
Model wytrenowany na ogromnych ilościach tekstu, który rozumie i generuje język. Serce ChatGPT, Claude, Gemini.
Machine learning
Uczenie maszynowe — programy uczące się z danych zamiast być ręcznie zaprogramowane.
Multimodalność
Zdolność modelu do pracy z wieloma rodzajami treści naraz: tekstem, obrazem, dźwiękiem, wideo.
NLP
Przetwarzanie języka naturalnego — dziedzina, dzięki której komputer rozumie ludzki język.
Open source (model otwarty)
Model, którego wagi są publicznie dostępne — można go uruchamiać lokalnie i modyfikować (np. Llama, Mistral).
Parametr
Liczba „pokręteł" modelu. Więcej parametrów ≠ zawsze lepiej, ale zwykle większa moc.
Prompt
To, co wpisujesz modelowi — polecenie albo pytanie. Jakość promptu decyduje o jakości odpowiedzi.
Prompt engineering
Sztuka pisania skutecznych promptów: kontekst, cel, przykład, iteracja.
RAG
Łączenie modelu z bazą wiedzy — AI najpierw wyszukuje fakty, potem odpowiada. Mniej halucynacji.
Sieć neuronowa
Struktura inspirowana mózgiem, ucząca się wykrywać wzorce w danych. Fundament dzisiejszej AI.
Sora / Veo
Modele generujące wideo z tekstu (OpenAI / Google).
System prompt
Ukryta instrukcja nadająca modelowi rolę i zasady na całą rozmowę.
TTS / STT
Text-to-speech (tekst→głos) i speech-to-text (mowa→tekst). Lektor i transkrypcja.
Temperatura
Ustawienie „kreatywności" modelu. Niska = przewidywalnie, wysoka = losowo i twórczo.
Text-to-image
Generowanie obrazu z opisu słownego (Midjourney, DALL·E, Nano Banana).
Token
Kawałek tekstu (część słowa), którym operuje model. Limity i ceny liczy się w tokenach.
Transformer
Architektura, na której opierają się współczesne modele językowe. To „T" w GPT.
Vibe coding
Budowanie aplikacji przez rozmowę z AI, bez ręcznego pisania całego kodu.
Watermark
Niewidoczny znak w treściach generowanych przez AI, pozwalający je rozpoznać.
Zero-shot
Poproszenie modelu o zadanie bez żadnego przykładu — „zrób to od razu".